PDF Drukuj Email

 

Wskazówki logopedyczne

 

1. Czy moje dziecko ma wadę wymowy ?

2. Jak postępować w przypadku jąkania ?

3. Jak pomóc osobie jąkającej się ?

4. Dla rodziców i nauczycieli dzieci jąkających się.

5. Dla osób jąkających się.

 



Czy moje dziecko ma wadę wymowy ?

O wadliwej można mówić wtedy, gdy różni się ona od wymowy będącej w powszechnym użyciu.
Należy odróżnić wady wymowy od nieukończonego rozwoju wady mowy. Nieukończony rozwój mowy charakteryzuje się wymową właściwą dla wcześniejszych okresów życia dziecka.
W przypadku nieukończonego rozwoju mowy może nastąpić (oczywiście nie w każdym przypadku) samoistna poprawa wymowy, natomiast w przypadku wady wymowy (np. dyslalii) nie można na to liczyć – konieczna jest interwencja logopedy i im wcześniej ona nastąpi, tym skuteczniejsza jest terapia logopedyczna.
Do najczęściej występujących wad wymowy u dzieci poniżej 6 roku życia, wymagających interwencji logopedy, zaliczamy dyslalie o charakterze deformacji (zniekształcenia brzmienia) głosek, w wyniku czego powstają dźwięki nie należące do zasobu głosek języka polskiego. Są to:

  • seplenienie międzyzębowe – dotyczyć może głosek, [s,z,c,dz], [ś,ź,ć,dź], [sz,ż,cz,dż] w czasie wymowy język wsuwa się między zęby;
  • seplenienie boczne – dotyczy wymienionych powyżej głosek, język ułożony jest niesymetrycznie, dźwiękom towarzyszy charakterystyczne nie przyjemne dla ucha brzmienie;
  • seplenienie wargowe – dotyczy także wyżej wymienionych głosek, język nie bierze udziału w ich wymowie. Głoski wymawiane są wargami charakterystycznie wysuniętymi do przodu, jak przy dmuchaniu;
  • reranie – dotyczy głoski [r] – zamiast drgań czubka języka głoska ta może być wymawiana poprzez   drgania języczka podniebienia, warg, policzków;
  • ubezdźwięcznianie – polega na wymawianiu głosek dźwięcznych bezdźwięcznie, bez drgań wiązadeł głosowych, np. bada – pada, domek – tomek;
  • nosowanie – głoski nosowe: m, mi, n, ni, ę, ą – wymawiane są jak ustne i odwrotnie – ustne z poszumem nosowym.

U dzieci powyżej 6 roku życia do wad wymowy, wymagających interwencji logopedy zaliczamy dyslalię o charakterze substytucji głosek trudniejszych do wymówienia głoskami łatwiejszymi. Są to najczęściej:

  • seplenienie – dotyczy głosek [s, z, c, dz, ś, ź, ć, dź, sz, ż, cz, dż] głoski te zamieniane mogą być w obrębie tych trzech szeregów, np. szkoła – skoła – śkoła, sanki – czanki – śanki, ćma – czma – cma itp.;
  • nieprawidłowa realizacja głoski r– głoska ta może być zastąpiona głoską [I] [j], np. ryba – lyba – jba, rak – lak – jak;
  • nieprawidłowa artykulacja głosek k, g – głoski te zastępowane są głoskami [t] [d], np. Kasia - Tasia , garnek – darnek.

Natomiast wszelkie zastępowanie głosek trudniejszych do wymówienia głoskami łatwiejszymi np. sanki – sianki, szkoła – skoła, rak – lak, będące przejawem nieukończonego rozwoju mowy nie traktujemy jako wady wymowy.  Mimo to czasami potrzebna jest konsultacja logopedyczna i stymulacja rozwoju mowy.

Konsultacji logopedycznej wymaga ponadto:

  • opóźnienie rozwoju mowy (brak mowy czynnej po ukończeniu 3 roku życia),
  • niepłynność mowy (bez względu na wiek dziecka).


Jak postępować w przypadku jąkania ?

Jąkanie to jedna z najbardziej przykrych wad wymowy przejawiająca się zaburzeniami komunikacji słownej,  trudnością w zachowaniu płynności mowy na skutek nadmiernych skurczów mięśni oddechowych, fonacyjnych i artykulacyjnych.

Najczęściej oznacza to:

  • powtarzanie  ( tata tata tata kupił mi mi),
  • przeciąganie  (czaaasami maaam kkkatar),
  • pauzy  (...chcę...oglądać.....telewizję),
  • zatrzymanie toku mowy  (pozwala na chwilę odpoczynku),
  • wypełniacze, embołofrazje  (ja yyyy kupię yyyy ten yyyy chleb),
  • problemy z oddychaniem  (częste wdechy, zachłystywanie się powietrzem),
  • współruchy  (skurcze mięśni, twarzy, szyi, tułowia lub kończyn),
  • unikanie kontaktu wzrokowego.

Początkowo jąkanie ma postać łagodną i osoba jąkająca się nie zawsze ma świadomość istnienia niepłynności mowy. W wyniku niekorzystnych warunków  lub niewłaściwego zachowania otoczenia  (rówieśnicy, rodzice)  utrwala się ono stając się poważnym problemem. Konieczność porozumiewania się jest odczuwana przez osoby jąkające się jako ciąg przykrych przeżyć.
W konsekwencji pojawia się frustracja i lęk przed mówieniem. Objawy mogą znikać lub ulegać złagodzeniu bądź nasilać się w chwilach silnego napięcia psychicznego np. podczas mówienia w dużej grupie, w czasie rozmowy przez telefon.
Większość osób jąkających się podziela opinię, że ukryte aspekty jąkania (lęk, zakłopotanie, zażenowanie, wstyd, napięcie)  wpływają na utratę pewności siebie i wiary we własne możliwości.
Najtrudniejszy dla osoby jąkającej się jest strach przed wystąpieniem jąkania i reakcją otoczenia.
Na poziom lęku wpływa również to, jak osoba jąkająca się postrzega siebie.

 

Jak pomóc osobie jąkającej się?

  • Traktuj osobę jąkającą się jak partnera w rozmowie i uważnie go słuchaj.
  • Zaakceptuj sposób wyrażania się osób jąkających się.
  • Nie przerywaj i nie mów za osobę jąkającą się.
  • Nie okazuj zdenerwowania, pozwól skończyć wypowiedź.
  • Utrzymuj kontakt wzrokowy podczas rozmowy.

 

Dla rodziców i nauczycieli dzieci jąkających się:

  • Mów do dziecka powoli i spokojne, aby nie stwarzać atmosfery pośpiechu.
  • Nie wkraczaj w wypowiedź dziecka każąc mu mówić powoli, brać oddech lub uspokajając je.
  • Odwracaj uwagę dziecka od jego mówienia, szczególnie, gdy ma trudności.  Pozwól mu skończyć wypowiedź i następnie zainteresuj się tym, co nie sprawia mu kłopotu.
  • Przyjmuj epizody zacinania jako coś naturalnego. Słuchaj, co dziecko mówi, a nie jak mówi.
  • To pomoże dziecku jąkającemu się i będzie przykładem dla innych dzieci.
  • Nie wykluczaj dziecka jąkającego się z działań w których trzeba mówić, zachęcaj  do wspólnej recytacji, chóralnego czytania i śpiewu  podczas, których jąkanie znika.
  • Pomagaj dziecku w wyrabianiu poczucia własnej wartości, nie biorą pod uwagę jego potknięć w mówieniu, a podkreślając inne działania, które dobrze wykonuje.
  • Staraj się dostrzegać nawet najmniejsze sukcesy ucznia z niepłynnością mowy i  poprzez odpowiednie pochwały zachęcaj go do dalszego działania.
  • Oszczędzając psychikę dziecka z zaburzeniami płynności mowy należy go równocześnie hartować, wycofując jednak natychmiast z tych sytuacji, którym dziecko nie może sprostać.

 

Dla osób jąkających się:

  • Dokładnie określ swój problem: co robisz, gdy się jąkasz, jak się zachowujesz, jakie są twoje myśli i uczucia.
  • Staraj się zawsze mówić rozważnie, niezależnie od tego, czy jąkanie występuje, czy nie.
  • Podejmuj ryzyko rozmowy.
  • Jąkaj się otwarcie i nie staraj się ukrywać faktu, że jesteś osobą jąkającą się.
  • Twoja otwarta postawa i pozytywny obraz własnej osoby pozwoli ci uwolnić się od lęku przed mówieniem.
  • Próbuj mówić tak dużo i tak często, jak to jest możliwe.
  • Pamiętaj o możliwości skorzystania z wieloaspektowej terapii logopedycznej.
  • Kieruj się zasadą: "Lepiej mówić jąkając się niż milczeć płynnie".

Propozycje działań ułatwiających życie i naukę - w przypadku występowania u dziecka objawów ADHD

(problemów z koncentracją uwagi, nadruchliwością i impulsywnością)

Zaburzenia koncentracji uwagi:

Działania pomocnicze ukierunkowane na radzenie sobie z zaburzeniami uwagi dzielą się na trzy główne grupy:

1. Działania mające na celu ograniczanie ilości bodźców docierających do dziecka w czasie wykonywania zadania:

Ø ograniczenie, liczby bodźców docierających do dziecka, np. posprzątanie biurka, poproszenie rodzeństwa o nie wchodzenie w tym czasie do pokoju,

Ø zorganizowanie miejsca do nauki daleko bądź tyłem do okna, innych ciekawych przedmiotów mogących przykuwać uwagę dziecka,

Ø wyciszenie pomieszczenia – na przykład zamknięcie okien itp.,

Ø sprawdzenie czy w otoczeniu nic rozpraszającego się nie dzieje np. nie ma na suficie rozpraszającego uwagę pająka,

2. Działania pomagające w selekcjonowaniu odbieranych bodźców:

Ø komunikaty do dziecka krótkie,

Ø wskazywanie i podkreślanie są przez dorosłego ważnych rzeczy i upewnianie się czy dziecko usłyszało, np.: ,, To bardzo ważne", "Uwaga !! po czym klaszcze w dłonie", " oczy patrzą na mnie", "Jasiu, powtórz co masz zrobić”,

Ø podczas nauki stosowanie rysunków, które przykują uwagę dziecka;

Ø Podczas nauki i odrabiania lekcji monitorowanie tego, co robi dziecko: min. Sprawdzanie czy dziecko ma otwartą książkę na odpowiedniej stronie.

3. Działania skracające czas i zakres zadań powierzonych do wykonania:

Ø Natychmiastowe sprawdzanie zadań, sprawdzanie każdego przykładu od razu, np. z matematyki nie czekamy, aż dziecko najpierw zrobi wszystkie zadania; Chwalenie dziecka po każdym wykonanym zadaniu,

Ø Dzielenie odrabianych lekcji na części, pamiętanie by w czasie przerwy dziecko nie zaczęło robić czegoś, od czego trudno go będzie oderwać, np. bajka w telewizji

Ø Wprowadzanie krótkich przerw po zrobieniu jednego zadania, podczas których wprowadzana jest ciekawa aktywność ruchowa, ale niezbyt angażującą (np. dwie rundki dookoła stołu); Konieczne jest wcześniejsze ustalenie z dzieckiem, co może w tym czasie robić, aby po przerwie spokojnie wróciło do przerwanej nauki,

Ø przy czytaniu tekstu zasłonięcie reszty tekstu białą kartką;

\

Nadruchliwość

Działania pomocnicze ukierunkowane na radzenie sobie nadruchliwością to przede wszystkim zaakceptowanie, że dziecko musi się ruszać i stworzenie takiej sytuacji, w której jego poruszanie się jak najmniej przeszkadza otoczeniu:

ü pozwolenie dziecku na wstawanie, chodzenie czy wychodzenie z pokoju podczas odrabiania lekcji,

ü akceptowanie przejawów i pozwolenie na niewielki niepokój ruchowy w obrębie miejsca siedzenia pamiętając, iż dziecko z ADHD często musi bawić się jakimś przedmiotem, machać nogami lub kręcić się, by w ogóle mogło się skoncentrować na słuchaniu tego, co się do niego mówi.

ü stwarzanie możliwości intensywnego ruchu,

ü zagospodarowanie energii dziecka lub jej ukierunkowanie w pożytecznym celu.

Impulsywność

Działania pomocnicze ukierunkowane na radzenie sobie impulsywnością to wielokrotne przypominanie ustalonych zasad, gdyż dziecko z ADHD wymaga wielokrotnych przypomnień.

· Przypomnienie zasady może być w formie ustnej, w formie krótkiego tekstu lub w formie graficznej, która jest najbardziej atrakcyjna dla młodszych dzieci,

· Proponowany schemat przypomnienia zasady w formie ustnej:

1.Podejdź do dziecka i skoncentruj jego uwagę na sobie (spójrz mu w oczy, lekko

dotknij).

2. Przypomnij zasadę w krótkich słowach np. „komputer włączają dzieci, które

odrobiły lekcje”.

3. Przypomnij zasadę tyle razy ile zazwyczaj potrzebuje tego dziecko, gdy ma średni

dzień (np. 3 razy).

4. Pozostań przy dziecku tak długo, aż zastosuje się do zasady lub wyciągnij

konsekwencje.

· ze względu na impulsywność zachowań będą wiązały się one z nieprzewidywalnością. Bardzo ważną zasadą jest więc przewidywanie sytuacji, w których nieprzewidywalność zachowań dziecka może być niebezpieczna dla niego samego. Należy bacznie alizować i monitorować zachowanie dziecka. Koniecznością staje się ostrzeżenie dziecka i wspólne rozważnie możliwych następstw. Najprostszym sposobem działania w takim wypadku jest głośne przypomnienie o zasadzie obowiązującej w potencjalnie trudnej sytuacji (np. podczas wycieczki rowerowej na chwilę przed skrzyżowaniem powinien pojawid się komunikat: „Teraz jedziesz za mną”, przy zbliżaniu się do drogi wzięcie dziecka za rękę).

· uczenie strategii odraczania poprzez:

- wymyślenie sygnału oznaczającego „Nie przerywaj!”,

- stwarzanie dziecku możliwości zapisania tego, czego oczekuje i porozmawianie o jego oczekiwaniach w późniejszym czasie,

- chwalenie dziecka za starania i stosowanie się do ustaleń.

Zalecenia przygotowano na podstawie:

Wolańczyk T.,Kołakowski A., Skotnicka M.: Nadpobudliwość psychoruchowa u dzieci. Prawie wszystko co chcielibyście wiedzieć. BiFOLIUM, 1999

Kołakowski A.,: ADHD ...i szkoła. Janssen-Cilag Polska Sp. Z o.o.

Kołakowski A.,: ADHD Informacje dla rodziców. Janssen-Cilag Polska Sp. Z o.o.

Kołakowski A., Pisula A., Łuba M., Dziecko z zespołem nadpobudliwości psychoruchowej z zaburzeniami uwagi (ADHD) w klasie. Centrum CBT sp. z o.o 2006

.Kołakowski A., Pisula A., Sposób na trudne dziecko. Przyjazna terapia behawioralna. GWP

 

Nasz adres:

Poradnia
Psychologiczno - Pedagogiczna
w Łańcucie

ul. Mickiewicza 3
37-100 Łańcut

tel. 17 225-33-07
fax. 17 225-33-07

e-mail: poradniapplancut@gmail.com

 

 

Telefony zaufania:

Telefon Zaufania
dla Dzieci i Młodzieży:

116-111

Gościmy

Naszą witrynę przegląda teraz 7 gości 

 

 

 

 

 

 

 

ciekawe strony >>